PHILIP NICOL: PAENTIADAU DIWEDDAR

Hydref 24 - Tachwedd 30

Enillodd Philip Nicol, sy’n byw yng Nghaerdydd, y Fedal Aur mewn Celfyddyd Gain yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn 2002. Detholiad o weithiau gafodd eu harddangos yn wreiddiol yn Amgueddfa ac Oriel Ddarluniau Casnewydd yn Ionawr 2005 yw’r arddangosfa hon.

Mae Nicol yn creu paentiadau goleuol o ardaloedd dinesig lle caiff y cyffredin a’r dibwys eu trawsnewid yn bethau hynod. Mae’r gweithiau hyn, sy’n lled freuddwydiol ac yn fetaffisegol o ran cymeriad, yn cyflwyno ‘golwg’ arbennig iawn o’r byd rydym yn byw ynddo ac y credwn ein bod yn ei adnabod.

Thema’r paentiadau yw bywyd yn y ddinas. Eto i gyd mae nifer ohonynt yn hepgor y ffigur dynol yn gyfan gwbl, gan fod eu diddordeb yn fwy yn y bywyd cyfunol y mae’r ddinas yn mynnu rhoi bod iddo drwy’r lleoedd sydd ar gael ynddi nag yn straeon arbennig unigolion. Mewn sawl achos, gwelir ceir yn cymryd lle dynion, gan eu bod yn wrthrychau symudol y mae’n rhaid i’r ddinas ymgyfarwyddo â nhw, yn yr un modd ag y mae’n rhaid iddi gynefino â phobl.

Mae’r darluniau’n gwrthsefyll geiriau, a phrin yw’r cliwiau a roddir i’r hyn a ddigwyddodd cyn ac wedi’r digwyddiadau sy’n cael eu croniclo. Tenau hefyd yw’r wybodaeth am ddigwyddiadau y tu allan i ffrâm y darlun ac o’r herwydd caiff digwyddiadau dibwys eu hynysu mewn dull minimal ac enigmatig.

Ceir gwrthgyferbyniad rhwng amser y croniclo, lle mae’r profiad o amser yn barhad, ag amser ‘ffotograffig’, sef y foment arunig a statig. Mae nodweddion ffotograffig, megis ymyl y cynfas yn torri drwy wrthrychau, pylu nodweddion yn y blaendir a’r ymdeimlad o giledrychiad wrth fynd heibio, yn amlwg yn y paentiadau, sy’n ein hatgoffa mai confensiynau ffotograffig yw’r rhain.

Defnyddir cysgod a goleuni, yn aml ar lun goliwiad, er mwyn gosod llwyfan sydd wedi ei bellhau rhywfaint oddi wrth y gwyliwr. Caiff cysgod a goleuni eu defnyddio hefyd i’n tynnu i mewn i’r llun, ac i greu ymdeimlad o symudiad, hyd yn oed pan fydd y golygfeydd a ddarlunnir yn statig. Daw’r goleuni yn y lluniau yn aml o nifer o ffynonellau, gan daflu cysgodion mewn sawl cyfeiriad. Mae hyn yn dwyn i gof y golau a geir mewn theatr ac yn dwysáu ymdeimlad y gwyliwr bod rhywbeth yn cael ei gyflawni yn y paentiadau, hyd yn oed pan fydd y lluniau hynny’n gwrthsefyll geiriau. Mae’r cysgodion a’r goleuni a deflir hefyd yn cyfrannu at ymdeimlad o ddisgwyliad neu ragwelediad sydd weithiau’n ymylu ar ymdeimlad o anesmwythder, ond sydd eto, ar brydiau, yn ddeniadol a dyrchafol.

Perthyn rhyw naws fugeiliol i nifer o’r paentiadau, ynghyd ag arafwch a distawrwydd sydd, gellid tybio, yn anghytuno â’r amgylchfyd dinesig. Ond awgryma’r nodwedd hon ym mhaentiadau Philip Nicol fod y bugeiliol, oddi mewn i’r amgylchfyd dinesig, yn goroesi fel cyflwr meddwl sy’n trawsffurfio elfennau megis clwstwr o goed yn arwyddluniau o fywyd gwahanol iawn - arwyddluniau y bydd trigolion dinesig yn eu dyfeisio er mwyn dianc oddi wrth realiti’r byd o’u cwmpas.

Mae’r paentiadau yn portreadu effeithiau seicolegol bywyd mewn dinas yn gymaint â thrafod pensaernïaeth neu fangre.

Amserau Agor yr Oriel
10yb - 8yh Dydd Llun - Dydd Sul

Arddangosfeydd y Gorffennol a'r Dyfodol | Arddangosfeydd Presennol | Polisi y Celfyddydau Gweledol | Gyfarwyddiadaus